Op een koude, zonnige zaterdag start ik aan de achterzijde van station Haarlem voor een stadswandeling. De lucht is helderblauw. Ik wandel de 9 kilometer lange wandelroute “Herleefd erfgoed” van routemaker Gerard Goudriaan. Een stadswandeling langs plekken die een tweede leven hebben gekregen.
Museum van de Geest
Mijn eerste stop is het Dolhuys. Binnen is het aangenaam warm. De meneer achter de balie scant mijn Museumkaart en geeft me een audiotour mee. “Zeker doen,” zegt hij. Hij heeft gelijk.
Ik trek er ongeveer een uur voor uit, want er wacht me nog een flinke wandeling. Het museum geeft een breed en eerlijk beeld van de psychiatrie door de eeuwen heen. Niet alleen medisch, maar vooral menselijk. Het verhaal over twee zussen raakt me. Eén van hen pleegt zelfmoord. De andere zus schrijft haar een brief. Ook het onderdeel over dakloosheid en psychische nood is indringend zonder zwaar te worden.
Buiten loop ik nog een rondje om het historische complex. Hier woonden ooit leprozen, later werden er ‘dollen’ opgesloten. Nu is het een plek waar je wordt uitgenodigd om je in een ander te verplaatsen. Via rustige straten wandel ik verder naar het Ripperda-terrein.
Ripperda-terrein
Het voormalige kazerneterrein is ruimer dan ik had verwacht. Rond een groot grasveld staan oude kazernegebouwen naast moderne woningen. Er is over nagedacht. Niet alles is gesloopt, maar ook niet alles is blijven staan om het blijven staan.
Ik loop langs de voormalige manege en stel me voor hoe hier ooit paarden werden getraind. Nu spelen kinderen op het veld en fietsen bewoners naar huis.
Via de Schoterweg kom ik in de Generaal Cronjéstraat. Ik wandel onder de luifels van de winkels. Ik gun mezelf een korte pauze bij de FEBO voor mijn favoriet: een kalfskroketje. Daarna wandel ik naar de Patrimoniumbuurt.
Patrimoniumbuurt
De Patrimoniumbuurt in Haarlem-Noord voelt als een dorp in de stad. Begin jaren twintig gebouwd als tuindorp, met zo’n 530 woningen in Amsterdamse Schoolstijl. Rode baksteen, siermetselwerk, groene hagen. Sinds 2010 is het een gemeentelijk monument. Langs de singel weerspiegelt de zon in het water.
Wil je meer langs tuindorpen in Haarlem wandelen? Kijk hieronder voor de wandelgids.
Droste-fabriek
Aan de overkant staat de gerestaureerde Droste-fabriek. De branderij en perserij herinneren aan de tijd dat hier chocolade werd gemaakt. Op de gevel zie ik nog de bekende verpleegkundige met de kop cacao. De oude fabriek heeft nu een woonfunctie gekregen, maar de industriële uitstraling is behouden. Dat maakt het interessant. Vlak daarnaast ligt het terrein van de volgende herbestemming.
Lichtfabriek
De Lichtfabriek was ooit onderdeel van de gemeentelijke gas- en elektriciteitsvoorziening. Nu is het een werk- en evenementenlocatie. Ik wandel langs het Oliehuis en de Accukamer. De gebouwen zijn robuust, met veel baksteen en staal. Het doet me denken aan de Westergasfabriek in Amsterdam, maar dan kleinschaliger.
Op het terrein wordt gewerkt en geluncht. Oude industriële gebouwen hebben een nieuwe invulling gekregen. Ik steek de weg over en ik loop verder naar de oude drijfriemenfabriek.
Oerkap
Hier werden sinds 1900 leren riemen gemaakt voor het aandrijven van machines, onder andere voor de Droste-fabriek. Nu zit hier Oerkap, met repetitieruimtes, een fietsenmaker en een terras met stadsstrand. In de winter is het rustig, maar je ziet dat dit in de zomer een levendige plek is. Ik loop onder het spoor door en kom uit bij de volgende indrukwekkende locatie.
Koepelgevangenis Haarlem
De Koepel blijft een bijzonder gebouw. Ontworpen als panopticum: een cirkelvormige gevangenis waarbij vanuit één centraal punt toezicht kon worden gehouden op alle cellen. In 2016 sloot de gevangenis. Daarna werd het gebouw gered door een burgerinitiatief en kreeg het een nieuwe bestemming.
Er is The Maker Markt. Overal staan kraampjes met creatieve producten. Ik neem de entree via café-restaurant Menu Corridor en stap de Koepel zelf binnen. Het licht valt door het glazen dak naar beneden. Beneden zie ik de ingang van de filmzalen van de Filmkoepel.
Na een rondje steek ik de weg over richting het Spaarne. Langs het water heb ik uitzicht op monumentale panden, waaronder het statige Teylers Museum. De winterzon geeft alles een gouden gloed. Via een brug kom ik in de Valkestraat.
Bakenesserkerk
De witte toren van de Bakenesserkerk zie ik al van ver. Ooit begonnen als kapel in de dertiende eeuw, later kerk, daarna gesloten en gerestaureerd. Nu zit hier het Bureau Archeologie van de gemeente.
Ik loop door richting de Grote Markt, maar vermijd de drukte zoveel mogelijk. In de zijstraten vind ik het Haarlem dat ik het leukst vind. Smalle straatjes, oude gevels en onverwachte doorkijkjes.
Ondanks de kou zitten de terrassen vol mensen die de zon meepakken. Mijn laatste stop is de voormalige kerk die nu bier schenkt.
Jopenkerk
De Jopenkerk werd in 1910 gebouwd en kreeg later een totaal andere functie. Sinds 2010 is het een brouwerij en proeflokaal. Ik bestel een biertje van de tap en neem plaats aan de bar onder de hoge gewelven.
Wandelroute
Wil je zelf langs herleefd erfgoed in Haarlem wandelen? Kijk hieronder voor de wandelroute.
Volg me ook via
Vera Wandelt 